Değirmen...
Hadi bu gün bir değişiklik yapalım ve siyasetten uzaklaşarak sizlerle yarım asır hatta biraz daha ilerisine gidelim..
Tarih: 11.2.2021 17:15:03/ 608okunma / 0yorum

Öncelikle belirteyim ki, ülkemizin heryanıyla aramızda km´lerce mesafe olmasına rağmen kullandığımız; çoğu alet edevat ve yaşayış şeklimiz birbirine o kadar çok benziyor ki... Örneğin Tarsus ilçemizle.. Örneğin, Tokat veya Amasya ile.. K. Maraş ile..

Çünkü, biz Türk´üz, Türk milletiyiz... Gelelim mevzuya.. Benim köyümün ismi Değirmenözü Köyü..

Adı üstünde yaz, kış gürül gürül akan bir özü (akarsuyu) olan bir köy..! Bu özün üstünde kurulu Aşağı Değirmen, köyümüzün hemen alt tarafındaki Orta Değirmen ve Yukarı Değirmen adıyla bilinen su değirmenlerimiz mevcuttu.. Bahsekonu değirmenler sırf bizim köye değil, çevre köylere de hizmet ederdi/etmişlerdi...

Bizde arazi geniş ve düzlüktür.. O yüzden bizim köyde, hayvancılığın yanısıra; arpa, buğday, yulaf gibi tahıllar veya Orta Anadolu´da yetişebilen, patates, soğan, sarmısak, mısır, çekirdek, domates, biber, bamya, kabak, patlıcan, kavun vs. gibi sebze-meyvanın yetişmesi nedeniyle sıkıntısı çok olmazdı...

Bunlar, bizim "avcar" dediğimiz sulu tarlalara ekilirdi.. Karpuzlar çoğu zaman "kıraç" tarlalara ekilirdi ve gerçekten bu karpuzlar ufak amma çok lezzetli ve sulu olurdu...

Yine mesela, badem, ceviz, kayısı, zerdali, elma, armut, çördük, vişne, dut gibi meyvaların yanısıra; 70´li yıllarda kuruyan ve kara üzüm, (Hasan Dede üzümü diye de ünlenmiş üzümün benzeri) beyaz (sarı) üzüm, parmak üzüm veya gül üzümden oluşan çeşit, çeşit üzümlerin yetiştiği üzüm bağlarımız vardı...

Zerdalilerin fazlaları kurutulup, toprak damlarda "çir" yapılırdı.. Üzümler ise köye getirilip, önce "şırana"larda ezilir ve büyük bakır kazanlarda veya geniş" "lenger"lerde yada "teşt"lerde içine pekmez toprağı da karıştırılarak, pekmezler kaynatılırdı...

Kısaca hiçbir şey asla israf edilmez, yerli yerinde kullanılırdı...

Neyse, konuya tekrar dönelim...

/resimler/2021-2/11/1717065622255.jpg

Ben çocukken köyümde makineleşme tam manasıyla henüz başlamamıştı.. Tarlalar, at, eşek ve öküzlerle çekilen "karasaban" veya basit demir pulluklarla sürülür, buna "çit sürme" veya çift sürme denir.. "Çite gittin mi?" diye de sorulurdu..

Ekim zamanı bele bağlanan önlük içindeki tohumlar tarla "herk"lerinde adım adım saçılarak ekilir.. Başaklar olgunlaşınca, bazıları "orak" ile bazıları da "tırpan"la ve ayağa çıtlık otundan yapılan "tönge"yle desteler halinde biçer, ekinin ve sapının kuruması için "yığın"lar yapılırdı.. Yığınlar yapılırken hayvanlar veya kuşlardan korumak için başaklar içeri doğru dizilirdi... Bu deste veya yığınlar, aynı zamanda keklik veya bıldırcınların korunup, yavrularını büyüttükleri yerlerdi..

Bunlar, ağaçtan yapılan üç çatallı "anadut" ile "kağnı"ya yada at arabasına yüklenir.. Öküzlerin çektiği kağnılar yollarda inim inim inler; at arabasının ve atların (hafızamdan hiç gitmeyen) nal sesleriyle harmana taşınır.. Harmanda yine at, eşek ve öküzlerin çektiği (altında kesici çakmak taşları çakılı olan ve önü hafif kalkık düz tahtadan yapılma) "döğen/düven" ile ekin sapları parçalanır... Sonra rüzgarla savrularak tane ile sap birbirinden ayrılır.. Bu işler, "anadut", "dirgen", "tırmık", "yaba", (büyüğü "yabaldız") ile tanelerin elenip ayıklanmasında kullanılan "gözer" veya "kalbur" gibi o dönemin alet edevatlarıyla yapılırdı..

Taneler, yün veya çaputtan örme, torba, çuval veya (oldukça büyük olan) "haral´lar vasıtasıyla evde bulunan kilerlerdeki ambarlara getirilir ayrı ayrı istif edilir.. Veya bir kısmı yere açılan kuyulara gömülüp, üstü örtülür.. Lazım olunca da, açılıp içindeki ekin kullanılırdı..

/resimler/2021-2/11/1717498904279.jpg

Ekinin samanı ise kışın evlerde halı veya kilim vazifesi de gören ve keçeden yapılma "donçulu" adı da verilen kilimin, kağnı veya at arabasının üstüne serilir ve bu yöntemle saman dökülmeden taşınırdı...

Birde çayırlarımızda yetişen otlar, yine tırpanla "ağzı yabana" denilen biçme yöntemiyle biçilir, otlar kuruyunca yine harmana taşınır ve aynı işlemlerle saman yapılıp, kerpiçten yapılmış samanlıklara konurdu...

Anı çok olup, konuda oldukça uzayınca bir türlü değirmene gelemedik..

Hadi gelelim...

Yukarıda bahsettiğim gibi değirmen (diğer köylere bile) yakın olunca, eşeğin sırtına "seklem"lerle yüklenen tahıllardan buğday, su değirmeninde un olarak; arpa, yulaf, çavdar ise hayvanlar için, "kırma" yada "zavar" olarak öğütülürdü...

Sert kunduru buğdayı, su "havut"larında ıslanıp yıkanır büyük bakır kazanlarda kaynatılıp "hedik" yapılır.. Kuruyunca dibekte tokmaklarla dövülüp, ardından el değirmenlerinde yada bulgur değirmenlerinde çekilip köylünün ana yemeği olan pilavlık bulgur yada yarma yapılırdı..

Su değirmenlerinin zamanla teknolojiye yenilip battal olması (işlevinin bitmesi) sonrası aynı vazifeyi (bir dönem dedemin de işlettiği) motor değirmeni yapmış; çok sonrası ise ilçelerde bulunan elektrikli değirmenlere yerlerini bırakmıştır..

Öğütülen undan, tandırlarda başta (uzun ömürlü) yufka ile sade yada peynirli çörek, "yumurtalı yantık" veya (patlıcan, patates ile keserle kütük üstünde etten kıyılan kıymadan yapılanlar başta olmak ) içli çörekler yapılırdı.. Hala da yapılmaktadır...

Ayrıca evlerin içinde veya "seki"lerinde bulunan ve demir saçayağının üstünde yemeklerin pişirilmesinin yanısıra; söyleyene göre değişen ismiyle "pite" bide, pide/bazlama, "patatesli burma" ile "saçarası" ekmek yada "kömeçler" dökümden yapılmış eski "pitetaşı"nda yapılırdı...

Kerpiç evlerimizde, azla yetinip, hiçbir şeyi israf etmeden mesut mutlu yaşardık...

Yeni bir yazımızda buluşmak üzere esen kalınız..

Harun KILIÇ

ANKARA

Not: Unutup, eksik bıraktıklarımı, yazımızı okuyanlar tamamlarsa bizde faydalanırız..









Anahtar Kelimeler: Değirmen
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Çukurova Üniversitesi NATO´ya, Radyolojik  Terörizm Saldırısına Karşı Dozimetre  Geliştirdi
Çukurova Üniversitesi NATO´ya, Radyolojik Terörizm Saldırısına Karşı Dozimetre Geliştirdi
Çukurova Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Meryem Tuncel, NATO destekli Uluslararası Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer (CBRN) Ajanlarına karşı savunma projesi ve yeni buluşlar hakkında yapılan tanıtım toplantısına katıldı.
Rektör Prof. Dr. Tuncel´den Huzurevi Sakinlerine Moral Ziyareti
Rektör Prof. Dr. Tuncel´den Huzurevi Sakinlerine Moral Ziyareti
Çukurova Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Meryem Tuncel, Seyhan Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi sakinleriyle bir araya geldi.
Rektör Prof. Dr. Meryem Tuncel:  “Devletimize Bağlılığımız, Milli İradeye Saygımız Sonsuzdur…”
Rektör Prof. Dr. Meryem Tuncel: “Devletimize Bağlılığımız, Milli İradeye Saygımız Sonsuzdur…”
104 emekli amiral tarafından yayınlanan bildiriye bir tepki de Çukurova Üniversitesinden geldi.
Çocuk İşçiliği ile Mücadelede Önemli Mesafe Katedildi
Çocuk İşçiliği ile Mücadelede Önemli Mesafe Katedildi
Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, geçmiş dönemlere göre çocuk işçiliği ile daha etkin mücadele edildiğini belirterek, “1994 yılında yüzde 15,2 olan ekonomik faaliyette çalıştırılan çocuk oranını, hayata geçirdiğimiz uygulamalar sayesinde yüzde 4,4´e kadar indirdik” dedi.
Türkiye Şehit Yakınları ve Gaziler Dayanışma Vakfı Yönetim Kurulu 15´inci Kez Toplandı
Türkiye Şehit Yakınları ve Gaziler Dayanışma Vakfı Yönetim Kurulu 15´inci Kez Toplandı
Türkiye Şehit Yakınları ve Gaziler Dayanışma Vakfı Yönetim Kurulu 15´inci toplantısını gerçekleştirdi.
Mart Ayına İlişkin Kısa Çalışma ve İşsizlik Ödeneği Ödemeleri 5 Nisan´da Hesaplara Yatacak
Mart Ayına İlişkin Kısa Çalışma ve İşsizlik Ödeneği Ödemeleri 5 Nisan´da Hesaplara Yatacak
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, Mart ayına ilişkin kısa çalışma ve işsizlik ödeneği ödemelerinin 5 Nisan´da hesaplara yatırılacağını duyurdu.
2021 Yılının İlk KPDK Toplantısı Bakanımız Selçuk Başkanlığında Gerçekleştirildi
2021 Yılının İlk KPDK Toplantısı Bakanımız Selçuk Başkanlığında Gerçekleştirildi
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, kamudaki görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarının periyodik yapılması konusunda memur konfederasyonlarıyla mutabakata vardıklarını duyurdu.
Bakan Selçuk: “SED ile Aile Yanında Desteklenen Kız Çocuğumuzun Sayısı 70 Bine Yaklaştı”
Bakan Selçuk: “SED ile Aile Yanında Desteklenen Kız Çocuğumuzun Sayısı 70 Bine Yaklaştı”
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, koruyucu ailede bakılan kız çocuğu sayısının 4.277´e çıktığını belirterek, Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmeti ile ailesi yanında desteklenen kız çocuğu sayısının ise 70 bine yaklaştığını söyledi.
Bakan Selçuk: “İşitme Engelli Vatandaşlara Türk İşaret Dili Desteği Veriyoruz”
Bakan Selçuk: “İşitme Engelli Vatandaşlara Türk İşaret Dili Desteği Veriyoruz”
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, Bakanlık olarak başlatacakları yeni uygulama ile Türk işaret dili tercümanlarının engelli vatandaşlara bireysel olarak da hizmet vereceğini kaydetti. “Engelli Vatandaşlar Türk İşaret Dili Tercümanı Eşliğinde Banka veya Noter Gibi Resmi Dairelere Giderek İşlerini Halledecek”
Aksakal´dan Güney Kıbrıs´ta Camii Saldırısına Tepki
Aksakal´dan Güney Kıbrıs´ta Camii Saldırısına Tepki
Güney Kıbrıs´ın Limasol kentinde yer alan Piskobu Camii´ne yapılan çirkin saldırının ardından DSP Genel Başkanı Önder Aksakal, twitter hesabından mesaj yayınladı.
Farkındalık Çizgisi “Kırmızı Çizgi”
Farkındalık Çizgisi “Kırmızı Çizgi”
İçişleri Bakanı Süleyman Soylu´nun sosyal medyadan yaptığı "30 Mart´ta kırmızı çizgimizi çekiyoruz" paylaşımı merak uyandırdı.
‘DİYANET AİLE ARABULUCULUĞU´ TEKLİFİ
‘DİYANET AİLE ARABULUCULUĞU´ TEKLİFİ
Gerek İstanbul Sözleşmesi, gerek 6284 sayılı yasa sebebiyle son yıllarda Türkiye´de evlilikler azalmış, boşanmalar ise katlanarak artmıştır. Resmi veriler de bu iddiayı destekliyor.
Kanseri Yendi, İŞKUR ile Hayata Tutundu
Kanseri Yendi, İŞKUR ile Hayata Tutundu
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, ‘Hayaller Engelsizdir´ sloganıyla engelli vatandaşların hayatlarına dokunmaya devam ediyor.
Sokakta çalıştırılan çocuklara yönelik mobil ekipler devrede
Sokakta çalıştırılan çocuklara yönelik mobil ekipler devrede
Bakan Selçuk: “Mobil Çocuk Sosyal Hizmet Birimlerimiz yüz yüze eğitimle beraber, tekrar okul ziyaretlerine başladı”
Mart ayına ilişkin sosyal yardım desteği ödemeleri başladı
Mart ayına ilişkin sosyal yardım desteği ödemeleri başladı
Bakan Selçuk: “2 milyon 667 binden fazla ihtiyaç sahibine yaklaşık 274 milyon TL´den fazla ödeme yapacağız”
“Çocuk Politikaları Serisi” Yayın Hayatına Başladı
“Çocuk Politikaları Serisi” Yayın Hayatına Başladı
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, çocuk alanında sunduğu hizmetleri ayrıntılı şekilde kamuoyu ile paylaşmak için yeni bir yayın serisini hayata geçiriyor. Serinin ilk yayınında Bakanlığın çocuk ihmali ve istismarına yönelik kurumsal yaklaşımı ele alındı.
Engelli çocuklar için Taşımalı Eğitim Projesi, devam ediyor
Engelli çocuklar için Taşımalı Eğitim Projesi, devam ediyor
Bakan Selçuk: “Yüz yüze eğitimin başlaması ile beraber engelli çocuklarımızı ücretsiz olarak evlerinden okullarına erişimini sağlamaya devam ediyoruz”
Bakan Selçuk: “1082 kapasiteli 10 yeni huzurevini daha hizmete açmayı planlıyoruz”
Bakan Selçuk: “1082 kapasiteli 10 yeni huzurevini daha hizmete açmayı planlıyoruz”
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, yaşlı vatandaşlar için kuruluş hizmetlerinin sayısını arttırmaya devam ettiklerini belirterek, “Geçen yıl 5 ilimizde toplam 330 kapasiteli 5 huzurevi açtık. Bu yıl ise 1.082 kapasiteli 10 yeni huzurevini daha hizmete açmayı planlıyoruz” dedi.
Devletin Şefkat Eli Şehit Ailelerimizin ve Gazilerimizin Üzerinde
Devletin Şefkat Eli Şehit Ailelerimizin ve Gazilerimizin Üzerinde
Selçuk: “Bakanlığımız, 100 bini aşkın şehit yakını ve gaziyi ziyaret ederek onları yalnız bırakmadı”
Bakan Selçuk: “SGK´ye Ait 5 Hizmet Daha e-Devlet´ten Sunulacak
Bakan Selçuk: “SGK´ye Ait 5 Hizmet Daha e-Devlet´ten Sunulacak
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, Sosyal Güvenlik Kurumu´na (SGK) ait 5 hizmetin daha e-Devlet üzerinden verileceğini duyurdu.
65. BM Kadının Statüsü Komisyonu etkinlikleri bu sene dijital ortamda
65. BM Kadının Statüsü Komisyonu etkinlikleri bu sene dijital ortamda
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, 15-26 Mart 2021 tarihinde Birleşmiş Milletler (BM) Genel Merkezinde gerçekleştirilecek Kadının Statüsü Komisyonu (KSK) 65´inci oturumuna katılacak.
DOLAR
8.0514
EURO
9.6802
Güncel
Siyaset
aa
19.04.2019
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar